Çin, küresel durian talebinin yüzde 95’ini tek başına karşılıyor. 2024 yılında Çin’in durian ithalatı 7 milyar dolarlık rekor seviyeye ulaştı.
Bir zamanlar ‘çürümüş et’ gibi koktuğu için burun kıvrılan tropikal meyve durian, bugün Çin ile Güneydoğu Asya arasındaki milyar dolarlık siyasi ve ekonomik ilişkilerin anahtarı haline geldi.
1413 yılında Çinli kaşif Ma Huan, bugünkü Malezya topraklarına yaptığı ziyarette durianı ‘çürümüş et gibi kokan pis kokulu bir meyve’ olarak tanımlamıştı.
Ancak aradan geçen altı yüzyılda tablo tamamen değişti. Bugün Çin, küresel durian talebinin yüzde 95’ini tek başına karşılıyor. 2024 yılında Çin’in durian ithalatı 7 milyar dolarlık rekor seviyeye ulaştı.
Lund Üniversitesi’nden Doğu ve Güneydoğu Asya uzmanları Ming Gao ve Tabita Rosendal, The Conversation’da kaleme aldıkları yazıda durian meyvesinin küresel siyasetteki rolünü anlattı.
‘Durian diplomasisi’ dönemi
The video player is currently playing an ad. You can skip the ad in 5 sec with a mouse or keyboard
Trendler, terimler ve ‘beyin çürüten’ içeriklerle dolu sosyal ağlar, 2025 yılında yaş kısıtlamaları, yapay zeka içeriği ve artan güvensizlikle boğuştu.
Bir yıl daha sona yaklaşırken, çoğumuz Instagram Reels’lerdeki düşünceli paylaşımların, filtreli ‘başarıların’ ve daha az ‘doomscrolling’ yapma kararlarının yağmuruna hazırlanıyor.
Gerçekten de sosyal medya hayatlarımızda hâlâ baskın bir güç: Başarılarımızı ölçtüğümüz, başkalarıyla bağ kurduğumuz ve haberler ile trendleri takip ettiğimiz bir mecra. Kullandığımız dili bile yeniden şekillendirdi. Sözlüklerin 2025’te seçtiği kelimelerin birçoğu sosyal medyada türeyen terimler: Rage bait, parasocial ve AI slop gibi.
Bununla birlikte, yapay zekânın (AI) yükselişiyle insanların sosyal medyayı kullanma ve algılama biçiminde de büyük bir değişim yaşandı. Artan dezenformasyon, güvensizlik ve hayal kırıklığı duygusuna yol açtı. Bu da platform kullanımına yansıyor.
Arama motoru pazarlama şirketi Semrush’a göre Facebook en popüler platform olmayı sürdürürken, insanlar daha anlamlı, samimi ve sahici çevrimiçi alanlar aradıkça Reddit ve Discord gibi topluluk odaklı uygulamalar büyümeye devam ediyor.
Aynı zamanda düzenleyiciler, açık internet ile çevrimiçi güvenlik arasındaki gerilimleri yönetmeye devam ediyor. Bu da 2025’i sosyal medya şirketlerinin nasıl faaliyet göstermeye devam edeceği açısından büyük bir dönüm noktası gibi hissettiriyor.
Yaş doğrulama yasalarından Elon Musk’ın Grok adlı yapay zekâ sohbet botunu kapsayan büyük tartışmalara kadar, işte bu yıl sosyal medyada öne çıkan bazı başlıklara daha yakından bir bakış.
Sosyal medya yasakları ve küçükleri koruma
10 Aralık’ta Avustralya dünyada bir ilki uygulamaya koydu: 16 yaş altına sosyal medya yasağı. Bu, Instagram, Snapchat, TikTok, YouTube, X ve Facebook dâhil platformlarda çocukların artık hesaplara erişemeyeceği anlamına geliyor. Yasayı ihlal ettikleri tespit edilen tüm bu platformlar ağır para cezalarıyla karşı karşıya.
Radikal olsa da bu adım, sosyal medyanın gençlerin ruh sağlığını olumsuz etkilediğine dair artan kaygıları yansıtıyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), ergenlerin her 10’undan birinin sosyal medya kullanımı nedeniyle olumsuz sonuçlar yaşadığını bildiriyor.
