Önce Rusya-Ukrayna ardından ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırıları… Ve nihayetinde artık daha güçlü şekilde dillendirilen ‘büyük savaş’ senaryoları… İkinci Dünya Savaşı’nın ardından kurduğu düzende refahı ön plana alan ve öz savunma kabiliyetlerini hayli geriye atan Avrupa için bu yeni dönem beklenenden hızlı geldi.
Geldiğimiz noktada uzun yıllardır devam eden ve milyarlarca euro harcanan çok kapsamlı ortak savunma sanayii projeleri sıkıntılarla boğuşuyor.
Almanya ve Fransa birlikte yürüttükleri yeni nesil savaş uçağı programını iptal etti. Yine Almanların donanmaları için Hollanda’dan tedarik edeceği yaklaşık 9 milyar euroluk savaş gemisi alımı da geçen yıllara ve harcanan onca paraya rağmen mutlu sona ulaşamadı.
Avrupalı ülkelerin yeterli zamanı olmayabilir
Avrupalıların yol haritasında 6. nesil savaş uçakları önemli bir yer tutuyordu. Bu gelişmiş uçaklar yanlarında çok sayıda insansız platformla kritik görevlere çıkacak, yapay zeka ve ağ merkezli harp meselesi sahada doğrudan bir güç unsuru olacaktı.
Çalışmalar devam ederken patlayan savaşlar Avrupalıları bir gerçekle yüz yüze bıraktı. Yeni nesil bir savaş uçağını üretebilmek için zamana ihtiyaç var. Ancak kapıya dayanan bir savaşta bu kadar beklemek ciddi riskleri üstlenmek anlamına geliyor. Haliyle yeni nesil uçaklara kavuşana kadar bir ara çözüm ihtiyacı olduğu daha yüksek sesle konuşuluyor.
Avrupa’nın elinde 4,5. nesil olarak kabul edilen Eurofighter’lar var. Kıtada sıfırdan yeni bir ortak programla 5. ve 6. nesil arasında konumlanabilecek bir uçak yapılması da muhtemel. Ancak son zamanlarda ortak programlara yaşanan hayal kırıklıkları, AB’nin beraberlik imajının giderek zayıflaması ve kıta genelinde yükselen aşırı sağ gibi somut verileri birlikte düşündüğünüzde bu seçenek çok mümkün görünmüyor.
Havacılık altyapısı olan Avrupalı ülkelerin tekil olarak yeni bir savaş uçağı üretmesi de elbette imkansız değil. Ancak orada da bu tür yeni yatırımlara ayrılacak bütçeler, nitelikli iş gücü ve hükümet ortakları arasındaki görüş ayrılıkları alarm zillerine neden oluyor.
[Türkiye, 5. nesil savaş uçağı KAAN’ın üretim çalışmalarına tüm hızıyla devam ediyor.]
NATO ve AB ülkeleri için en mantıklı seçenek KAAN
NATO içerisinde 5. nesil savaş uçağını gökyüzüyle buluşturabilen sadece iki ülke var: ABD ve Türkiye.
Avrupalıların özellikle Trump’ın ikinci döneminde ABD ile ilişkilere çekinceli yaklaştığı sır değil. Ayrıca F-35’lerin işletim maliyetlerinin beklenenden çok daha yüksek olması, güncellemelerde yaşanan sıkıntılar herkes için ciddi soru işaretlerine neden oldu. İspanya ve İsviçre gibi ülkeler F-35 alım kararlarını iptal etti. Çok sayıda Avrupa ülkesi de ellerindeki filoyu büyütmeme yoluna gitti.
Türkiye ise Milli Muharip Uçak KAAN’ı kendi imkanlarıyla geliştirdi ve gökyüzüyle buluşturdu. Sahip olduğu kabiliyetlerle kendi sınıfının en önemli oyuncularından biri kabul edilen KAAN’ın tam anlamıyla operasyonel olması için 2030 ve sonrası işaret ediliyor.
Ancak burada önemli bir detay var. Türkiye KAAN’ı kendi hedeflerine göre planlıyor. Ama diğer taraftan Türk savunma sanayiinin dünyadaki en esnek kaslardan birine sahip olduğu da biliniyor. AB ya da NATO üyesi bir ülkenin KAAN’ı kendi sensörleri, radarları ya da diğer alt sistemleriyle donatmak istemesi halinde Türkiye buna hızla ayak uydurabilir.
Daha önce HÜRJET ve İspanya örneğinde bunun bir benzeri yaşandı. İspanya’nın özgün sistemleriyle donatılacak HÜRJET hızlı bir şekilde İspanyol Hava Kuvvetleri’nin envanterine girebilecek. KAAN için de benzer bir yol haritası izlenirse Avrupalı ülkeler son derece hazırlıksız yakalandıkları bu yeni dönemde çok güçlü bir ara formüle kavuşabilir.
Tüm bunları alt alta koyduğumuzda, Ankara’nın ev sahipliğinde 7-8 Temmuz’da düzenlenecek NATO Zirvesi’nde liderlerin masasındaki en önemli konulardan birinin KAAN olması sürpriz olmayacak.
