Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanı Hüseyin Çavuş, et fiyatlarındaki artışa ilişkin açıklamalarda bulunarak, eti pahalılaştıran tarafın hükümet olmadığını vurguladı. Bakan Çavuş, tüketicilerin kuzu ve oğlak etini reyonlarda sınıflandırılmış olarak görmesi gerektiğini, bu adımın atılmasının ardından diğer taleplerin de değerlendirilebileceğini ifade etti.
Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkârlar Odası ile Kasaplar Birliği’nin karkas etin sübvanse edilmesi talebiyle düzenlediği eylemin ardından basına açıklamalarda bulunan Çavuş, reyonlardaki et fiyatlarının olması gereken seviyenin üzerinde seyrettiğini belirtti. Çavuş, “Ülkemizde kilosu 1200 TL olması gereken et fiyatını reyonlarda çok daha farklı görüyoruz” diyerek, hükümetin hayvancılık sektörüne sağladığı destekleri hatırlattı.
“Kooperatif Konusunda Ortak Bir Anlaşma Yok”
Et tedariki ve fiyatlandırmasına yönelik taleplerin kurulacak bir kooperatif üzerinden yürütülmesinin gündemde olduğunu belirten Çavuş, Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkârlar Odası, Kıbrıs Türk Hayvan Üreticileri ve Yetiştiricileri Birliği ile Kasaplar Birliği’nin bu konuda uzlaştığı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını söyledi. Bakan Çavuş, taraflar arasında somut bir uzlaşı sağlanması durumunda üç örgütün temsilcileriyle de görüşmeye hazır olduğunu dile getirdi.
Toprak Ürünleri Kurumu aracılığıyla 2024 yılında ithal edilen etin tüm giriş ve çıkış tonajlarının kayıt altında tutularak halka ulaştırıldığını kaydeden Çavuş, bu süreç üzerinden rant sağlandığı iddialarını kesin bir dille yalanladı.
“Ülkenin Et İhtiyacını Karşılayacak Noktadayız”
KKTC’deki küçükbaş hayvan varlığına dair verileri paylaşan Bakan Çavuş, 2023 yılında 215 bin olan 12 ay üzeri küçükbaş hayvan sayısının 273 bin 669’a yükseldiğini açıkladı. Bu artışın aylık ortalama 15 bin kuzu anlamına geldiğini belirten Çavuş, “Bakanlığımız, bu ülkenin et ihtiyacını kendi kaynaklarıyla karşılayabilecek bir seviyeye getirmiştir” dedi. Ayrıca son üç yılda kasap ve kesimhanelere yönelik hijyen denetimlerinin yüzde yüz artırıldığını ve bu denetim sonuçlarının şeffaf bir şekilde basınla paylaşıldığını sözlerine ekledi.
Kuzey ve Güney Kıbrıs Arasındaki Fiyat ve Destek Farkları
KKTC ile Güney Kıbrıs arasındaki maliyet ve fiyat dengesine değinen Çavuş, şu kıyaslamaları paylaştı
- Canlı Hayvan Fiyatları KKTC’de canlı kuzunun kilo fiyatı 460-480 TL arasında değişirken, Güney Kıbrıs’ta bu rakam 6-6.80 Euro seviyesindedir. Güney’de reyon satış fiyatı ise 16 Euro’dur.
- Üretim Maliyetleri Elektrik, işçilik ve ekipman maliyetleri Kuzey’de daha düşüktür. Tarımsal akaryakıtın litresi KKTC’de 60 TL iken, Güney’de 80 TL’dir.
- Yem Fiyatları Arpanın kilo fiyatı Güney Kıbrıs’ta 15 TL iken, KKTC’de 10.25 TL’dir. Ayrıca KKTC’de üreticiye faizsiz arpa kredisi ve süt teşviki sağlanmaktadır.
- Doğrudan Destekler Güney Kıbrıs’ta küçükbaş hayvan başına 10-15 Euro destek verilirken, KKTC’de bu destek hayvan başına 2500 TL’dir. Hükümetin 3 yıl önce kulak başı verdiği 9 dolarlık destek, 2026 yılı itibarıyla 59 dolara yükseltilmiştir.
Güney Kıbrıs’ta destek ödemelerinin geciktiğini, KKTC’de ise tüm ödemelerin zamanında yapıldığını belirten Çavuş, Güney’de şap hastalığının yaygın olduğunu hatırlatarak, “En güvenli ve en hijyenik et bizim ülkemizdedir” vurgusunu yaptı.
“İlk Yapılması Gereken Etin Sınıflandırılmasıdır”
Hükümetin 2024 yılında karkas ete de destek sağladığını anımsatan Çavuş, buna karşılık kasaplardan reyonlardaki etlerin sınıflandırılmasını talep ettiklerini ancak bu talebin yerine getirilmediğini söyledi. Çavuş, “Vatandaş kuzu ve oğlak etini reyonda sınıflandırılmış görmeli. Bu sağlandıktan sonra, eğer arzu ediliyorsa ve denetim zafiyeti oluşmayacaksa diğer talepler de masaya yatırılabilir” dedi.
Kasaplar arasındaki fiyat farklılıklarının sorumlusunun hükümet olmadığını belirten Bakan, bazı kasapların hayvanları aracılardan temin etmesinin bu fiyat istikrarsızlığına yol açabileceğine dikkat çekti.
“Kaçakçılığa Geçit Yok”
Güney Kıbrıs’tan Kuzey Kıbrıs’a yönelik et ve canlı hayvan kaçakçılığını önlemek amacıyla her türlü tedbirin alındığını ifade eden Çavuş, “Benim bakanlığım ve Ünal Üstel hükümeti döneminde böyle bir kaçakçılığın yapılması mümkün değildir” şeklinde konuştu. Ülkeye kaliteli et ırkı kazandırmak adına yürütülen çalışmalar kapsamında 3 yıl önce Angus tipi büyükbaş hayvan ithal edildiğini de sözlerine ekledi.
