Erenköy direnişi: Kıbrıslı Türkleri bir halk yapan bu direnişi nasıl hatırlamalıyız?

Bir insan topluluğu, geçmişini hatırlayarak; geleceğini, bu hatırlama üzerine inşa ederek halk olabilir. Erenköy destanı, bize halk olma olanağı sunan en önemli tarihsel olay olarak ele alınmalıdır.

Ne 20 Temmuz; ne de 15 Kasım…

Kıbrıslı Türklerin bugünlerde kutladığı hiçbir gün, Erenköy Direnişi’ni anımsatan 8 Ağustos’un yerini tutamaz…

Dün Erenköy direnişinin yıl dönümüydü. Aslında bu yıl dönümü sadece geçmiş nedeniyle değil; geleceğimiz bakımından da büyük önem taşıyor. Bu yıldönümü, Kıbrıslı Türklerin ne olup, ne olmadıklarını göstermesi bakımından veya bizim ne olduğumuzu hatırlamamız bakımından değerlendirilmesi gereken; tatil ilan ederek, resmi geçit törenleri düzenleyerek andığımız diğer günlerden çok ama çok daha önemli bir gündür.

Gönüllüler destanı

İnsan topluluklarının tarihinde, elbette bir çok önemli gün olabilmektedir. Kıbrıslı Türklerin tarihinde de Kıbrıs’ın Osmanlılar tarafından fethi ile başlayan, Birleşik Krallık’a kiralanmasına gösterilen tepkilerle veya sömürge yönetimine karşı direnişle devam eden önemli günler sıralaması yapabiliriz. Böylece bir yılın neredeyse her günü, kutlanacak veya anılacak bir olay bulmamız bile mümkündür. Erenköy direnişinin bunlardan en önemli farkı, gönüllüğün vardığı boyuttur:

  • Erenköylüler, Rumların Enosis istemlerine karşı direnebilmek için silaha ihtiyaçları olduğunu hissettiklerinde, kimseden emir almadan ve bir çıkar beklemeden karşı kıyıya giderek kendi paraları ile silah temin etmeye çalışmışlar ve bu gönüllüğünün sembolü olmuşlardır.
  • Kıbrıslı Türk üniversite öğrencileri, Rumların Erenköy’e saldırması olasılığını dikkate alarak İstanbul ve Ankara gibi kentlerden Antalya sahillerine akın ederek balıkçı tekneleri ile Erenköy’e gitmeye yeltenerek kimsenin emrinde olmadıklarını açıkça göstermişlerdir.

Sadece bu iki olay, Kıbrıslı Türklerin Kıbrıs Adası’na nasıl sahip çıktıklarının ve Kıbrıs’ın neden Yunanistan ile birleşemeyeceğinin yeterli kanıtıdır.

Hatırlamanın önemi

Bir topluluğu bir arada tutan şey, geçmişe ilişkin olayların hatırlanmasıdır. Bu hatırlama, doğrudan olayları yaşayanlar tarafından tekrarlanarak olabileceği gibi, dolaylı tanıklık diyebileceğimiz şekilde, törenler, araştırmalar, kültürel ürünler aracılığı ile de olabilir.

Bilim insanları, “Anıların aktarılmasıyla ilgili refleksi olmayan kolektif bellek de tıpkı bireysel bellek gibi ölümlü olmaya mahkûmdur” diye yazmaktadırlar. Kolektif belleğimiz olmadan bir toplum veya halk olamayacağımıza göre, geçmişimizi ölüme terk ettiğimizde aslında bir geleceğimiz olmamasını da kabullenmişizdir demektir.

Hatırlamak bu denli önlemliyse, Kıbrıslı Türklerin hatırlaması gereken olayların belki de en önemlisi Erenköy’e sahip çıkma mücadelesidir. Bu mücadele sadece 1964’ü değil, bu yazıda da belirtmeye çalıştığım gibi, ondan önce Kıbrıslı Türklerin Rumların Enosis için verdikleri silahlı mücadeleye her şekilde karşı çıktıklarını ve bunun için gerekli her türlü fedakârlığı yaptıklarını da anımsatmaktadır.

Bu anımsama, bizi bir toplum veya halk yapacak olan şeydir.

Nasıl hatırlamalı

Bu yıl Türkiye’den misafirlerin katılımı ile daha etkili törenler düzenlenmiş olması bizi yanıltmasın; bizi halk yapacak olan bu tarihsel olayı adeta geçiştiriyoruz.

Bu olay, sadece yılda bir kez düzenlenen törenle anılacak kadar önemsiz değildir. Bu olay, Kıbrıslı Türklere kimlik kazandıracak önemdedir ve hak ettiği şekilde anılmalı ve anımsatılmalıdır. Kıbrıslı Türklerin “ulusal varoluş günü” olarak kutlanmalı; sinema filmlerine, TV dizilerine konu edilmelidir. Erenköy hikayeleri yeniden ve daha popüler kitaplar olacak şekilde yeniden basılmalı; gizli kalmış öyküler varsa açığa çıkarılmalıdır. Bunca üniversitede tarih veya sosyal ilimlerin diğer dalları, bu konu ile ilgili araştırmalara öncelik vermelidir.

Yeni tanıklıklar yaratarak Erenköy direnişinin bir Erenköy destanı olarak hatırlanmasını sağlamalıdır. Bu ada üzerinde Kıbrıs Türk halkı olarak var olacaksak, Erenköy destanına özel bir önem vermek zorundayız.

Diğer Haberler

Başa dön tuşu