Kazakistan’da bağımsızlığın ilan edilmesinin ardından 1995 yılında hayata geçirilen çift meclisli parlamento sistemi, Meclis ve Senato’nun Astana’da gerçekleştirdiği son ortak oturumla resmen sona erdi. Yaklaşık 31 yıldır yürürlükte olan alt kanat Meclis ve üst kanat Senato yapısı, yerini tek meclisli “Kurultay” sistemine bırakıyor.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, başkent Astana’daki tarihi oturumda yaptığı konuşmada, yeni anayasal düzen, devlet yönetimindeki reformlar ve ülkenin siyasi-ekonomik dönüşüm sürecine dair önemli açıklamalarda bulundu.
Oturumun tarihi bir dönüm noktası olduğunu vurgulayan Tokayev, “Bugün sadece bir yasama dönemini kapatmıyoruz, aynı zamanda bağımsız Kazakistan’ın gelişimindeki bir dönemi tamamlıyor ve devlet tarihimizde yeni bir sayfa açıyoruz.” ifadelerini kullandı. Tokayev, yeni Anayasa’nın yarın itibarıyla yürürlüğe gireceğini ve çift meclisli yapının yerini tek meclisli Kurultay’ın alacağını belirtti.
Parlamentonun 31 Yıllık Geçmişi Değerlendirildi
Cumhurbaşkanı Tokayev, parlamentonun geride kalan 31 yılda devlet kurumlarının güçlendirilmesi, hukuk sisteminin inşa edilmesi ve piyasa ekonomisine geçiş süreçlerinde kritik bir rol üstlendiğini kaydetti. Son 30 yılda kabul edilen yaklaşık 3 bin 500 yasanın yüzde 10’unun milletvekilleri tarafından hazırlandığını belirten Tokayev, son üç yılda ise anayasa değişiklikleri de dahil olmak üzere 300’den fazla önemli yasanın hayata geçirildiğini aktardı.
“Güçlü Cumhurbaşkanı – Etkin Kurultay – Hesap Verebilir Hükümet”
Yeni anayasal modelin temel felsefesini “Güçlü Cumhurbaşkanı – Etkin Kurultay – Hesap Verebilir Hükümet” ilkesinin oluşturacağını ifade eden Tokayev, Kazakistan’ın başkanlık sistemiyle yönetilmeye devam edeceğini vurguladı. Kurultay’ın yasama süreçlerini hızlandıracağını, bürokratik engelleri azaltacağını ve yapay zeka ile dijital teknolojilerden yararlanarak daha etkin çalışacağını belirten Tokayev, bu kapsamda “e-Parliament” sisteminin devreye alınacağını açıkladı. Ayrıca, yerel meclisleri ve sivil toplum kuruluşlarını tek çatı altında toplayacak anayasal statüdeki “Kazakistan Halk Konseyi”nin kurulacağını duyurdu.
Ekonomide Yeni Model ve Büyüme Hedefleri
Ülkenin ikinci büyük önceliğinin yeni bir ekonomik modele geçiş olduğunu söyleyen Tokayev, küresel belirsizliklere rağmen dengeli ekonomi politikalarının sürdürüleceğini ifade etti. Geçtiğimiz yıl ülke ekonomisinin yüzde 6,5 oranında büyüdüğünü, Gayrisafi Yurt İçi Hasıla’nın ilk kez 300 milyar doları aştığını ve kişi başına düşen gelirin 15 bin dolara ulaştığını kaydetti.
Enflasyonun bu yılın ilk beş ayında yüzde 10,4 seviyesine gerilediğini belirten Tokayev, 2023-2025 döneminde 3,7 trilyon tenge değerinde 540 sanayi projesinin tamamlandığını, önümüzdeki iki yılda ise 3 trilyon tenge yatırımla 200’den fazla yeni üretim tesisinin açılacağını bildirdi.
Enerji, Altyapı ve Nükleer Santral Yatırımları
Yeni ekonomik modelde enerji, ulaştırma ve altyapı yatırımlarına öncelik verileceğini açıklayan Tokayev, enerji ve kamu hizmetleri sektörlerinin modernizasyonu için bu yıl 1 trilyon tengeyi aşan yatırım yapılacağını söyledi. Doğal gaz kullanım oranının yüzde 65’ten yüzde 80’e çıkarılmasının hedeflendiğini, 2029 yılına kadar 13 gigavatın üzerinde yeni elektrik üretim kapasitesinin devreye alınacağını ve bunun en az dörtte birinin yenilenebilir kaynaklardan karşılanacağını belirtti.
Tokayev, 2024 yılındaki referandumda kabul edilen nükleer enerji programı çerçevesinde, ülkenin ilk nükleer santralinin inşasına önümüzdeki yıl başlanacağını duyurdu. Ulaştırma alanında ise Trans Hazar Uluslararası Taşımacılık Koridoru başta olmak üzere demir yolu, kara yolu ve hava taşımacılığı yatırımlarının hızlandırılacağını; Astana’da yeni bir uluslararası havalimanı ile ulusal kargo hava yolu şirketinin kurulacağını açıkladı.
Kurultay Seçimleri Yaklaşıyor
Yeni Anayasa’nın yürürlüğe girmesiyle birlikte Kurultay seçimlerine ilişkin kararnameyi imzalayacağını belirten Tokayev, seçimlerin şeffaf, adil ve açık bir siyasi rekabet ortamında gerçekleştirileceğini vurguladı. Kurultay’ın “Yeni Kazakistan” vizyonunun en önemli sütunlarından biri olacağını ifade eden Tokayev, mevcut Meclis ve Senato üyelerine çalışmalarından dolayı teşekkür etti.
