Avrupa Birliği üyesi ülkelerin devlet ve hükümet başkanları, yarın Brüksel’de bir araya gelerek kritik başlıkları masaya yatıracak. Zirvenin ana gündem maddelerini Ukrayna’ya destek, küresel rekabetçilik, Çin ile ticari ilişkiler, AB’nin gelecekteki bütçesi ve Orta Doğu’daki son gelişmeler oluşturacak.
Belçika’nın başkenti Brüksel’de 18-19 Haziran tarihlerinde düzenlenecek AB Liderler Zirvesi, 27 üye ülkenin katılımıyla gerçekleştirilecek. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa’nın başkanlık edeceği bu önemli zirveye, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da katılım sağlayacak.
Liderler, zirvenin başlangıcında ilk olarak Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola ile bir araya gelerek görüş alışverişinde bulunacak. Bu görüşmenin ardından, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin de katılımıyla özel bir oturum düzenlenecek.
Toplantıda, Ukrayna ve Moldova’nın AB üyelik sürecindeki ilerlemeler ile ilk fasıl kümesinin müzakereye açılması konusu değerlendirilecek. Ayrıca Rusya’ya yönelik yeni yaptırımlar ile Ukrayna’ya yönelik mali ve askeri yardımların sürdürülmesi ele alınacak. AB’nin bu süreçteki stratejisi, “Ukrayna’ya destek verilmesi ve Rusya üzerindeki baskının artırılması” olmak üzere iki temel sütun üzerine kurulmuş durumda.
AB yönetimi, Ukrayna ve Moldova’daki gelişmelerin Batı Balkanlar’daki genişleme sürecine de yeni bir dinamizm kazandırdığı görüşünü taşıyor. Genişleme konusunun, ekim ayında düzenlenecek bir sonraki AB zirvesinde daha detaylı bir şekilde ele alınması planlanıyor.
Ekonomik Sınamalar ve Çin ile İlişkiler
Zirve kapsamında liderler, “rekabetçilik ve küresel ekonomik sınamalar” başlıklı bir oturumda da bir araya gelecek. Küresel ekonomik dengesizliklerin odak noktası olacağı bu oturumda, AB’nin küresel rekabet gücünün artırılması ve adil rekabet koşullarının sağlanması hedefleniyor.
Özellikle Çin ile ticari ilişkilerde yaşanan dengesizlikler, üye ülkeler tarafından giderek daha fazla “sürdürülemez” olarak nitelendiriliyor. Bu kapsamda liderlerin, Çin’e karşı mevcut ticaret araçlarının etkin kullanımı ve gerekirse yeni mekanizmaların geliştirilmesi konusunda AB Komisyonu’na siyasi yönlendirmede bulunması bekleniyor.
Yeni AB Bütçesi Masaya Yatırılıyor
Zirvenin bir diğer önemli başlığı ise 2028-2034 dönemini kapsayacak yeni Çok Yıllı Mali Çerçeve olacak. Üye ülkelerin bütçe konusundaki pozisyonları henüz tam olarak uzlaşmamış olsa da Brüksel’deki müzakerelerin bu zirveyle birlikte hız kazanması öngörülüyor.
Yeni bütçenin planlanan tarih olan 1 Ocak 2028’de yürürlüğe girebilmesi için siyasi uzlaşmanın 2026 yılı sonuna kadar tamamlanması gerekiyor. AB’nin politika önceliklerine göre kaynak dağılımını belirleyen MFF, harcamaların üst sınırlarını 7 yıllık dönemler için çiziyor. Hatırlanacağı üzere, AB’nin 2021-2027 dönemini kapsayan ve toplamda 1,2 trilyon avroyu bulan mevcut bütçesi 2020 yılında kararlaştırılmıştı. Uzun vadeli bütçe kararları, Avrupa Parlamentosu’nun onayı ve üye ülkelerin oy birliğiyle alınıyor ve genellikle üye ülkelerin bütçeye katkı payları ile harcama alanları konusunda çetin tartışmalara yol açıyor.
Orta Doğu ve Güvenlik Gündemi
Zirvenin ikinci gününde liderler, Orta Doğu’daki son gelişmeleri masaya yatıracak. Washington ile Tahran arasında sağlanan mutabakatı memnuniyetle karşılayan AB, İran’ın nükleer silah edinmesinin engellenmesi ve bölgeyi istikrarsızlaştıran balistik füze programı gibi faaliyetlerine son vermesi gerektiği görüşünü koruyor. Liderlerin, ABD-İran mutabakatının uygulanması ve Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması yönünde destek mesajı vermesi bekleniyor.
Ayrıca Gazze’deki insani kriz, işgal altındaki Batı Şeria’daki durum ve İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırıları da zirvede değerlendirilecek. Bazı üye ülkelerin, AB-İsrail ilişkileri kapsamında işgal altındaki Filistin topraklarında üretilen ürünlerle ticaretin sonlandırılması talebini gündeme getirmesi öngörülüyor.
Zirve gündeminde son olarak savunma sanayisinde kaydedilen ilerlemeler, düzensiz göçle mücadele ve uyuşturucu ticareti gibi güvenlik konuları da yer alacak.
