Türkiye, bu yıl NATO zirvesine ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. İttifak içerisinde ise ABD Başkanı Donald Trump’ın tehditleriyle başlayan rahatsızlık ve “ABD NATO’dan ayrılırsa ne olur?” endişesi var. Peki Türkiye bu NATO krizi kapsamında nerede yer alıyor?
Türkiye konusunda, özellikle Türkiye’nin savunma sanayisi alanında NATO içerisindeki en iyi uzmanlardan birisi olan Fransız General Patrice Moyeuvre, Ankara’da yapılacak NATO zirvesi öncesi, NATO içindeki tartışmaları CNN TÜRK için değerlendirdi.
CNN TÜRK Paris Temsilcisi Arzu Çakır Morin General’e, “İki NATO üyesi Yunanistan ve Türkiye arasındaki sorunlar Avrupalı üyeler tarafından nasıl görülüyor?” diye sordu.
General Moyeuvre bu soruya, “Şu anda “güven artırıcı önlemler” dediğimiz bir süreç var. Her yıl Yunanistan ve Türkiye arasında bir plan çerçevesinde; genelkurmay ziyaretleri, ortak tatbikatlar ve çeşitli toplantılar yapılıyor. Amaç güven oluşturmak. Ancak bu tür süreçler iyi niyetli olsa da temel sorunları çözmez. Asıl sorunlar çok daha derin ve tarihsel köklere dayanıyor; Birinci ve İkinci Dünya Savaşı dönemlerine kadar uzanıyor. Örneğin Türkiye, İkinci Dünya Savaşı’nın büyük bölümünde tarafsız kaldı ve ancak 1945’te çok geç bir aşamada savaşa girdi. Bu nedenle bazı tarihi düzenlemelerin dışında kaldı. Bugün Ege Denizi’ndeki sorunlar sadece adalarla sınırlı değil; kara suları, hava sahası ve Trakya’daki azınlık meselesi gibi birçok boyutu var. Bu sorunların gerçek çözümü ancak karşılıklı kabul edilmiş bir ikili anlaşmayla mümkün olabilir. Ama mevcut siyasi koşullarda bu noktaya henüz gelinmiş değil. Özellikle Kıbrıs meselesi hala çözümsüz bir şekilde askıda duruyor” diye yanıt verdi.
Peki Güney Kıbrıs NATO’ya girebilir mi?
Fransız General, “NATO’ya üye olmak için tüm üyelerin oybirliği gerekir. Türkiye’nin geçmişte Finlandiya ve İsveç’in üyelik sürecinde veto hakkını kullandığını hatırlayın. Eğer Güney Kıbrıs NATO’ya başvurursa, Türkiye bunu veto edecektir” dedi.
Tuğgeneral Patrice Moyeuvre’e göre, bütün bu tartışmalar etrafında, NATO’nun ikinci büyük ordusu Türkiye’nin ittifak içindeki yeri değerli.
“Türkiye açıkça değerli bir müttefiktir. Türkiye’yi birkaç kelimeyle özetlemek gerekirse, güçlü bir savunma sanayi ve teknoloji altyapısına sahip bir ülkedir ve personel sayısı açısından NATO’nun ikinci büyük ordusudur. Bu da Atlantik İttifakı için Türkiye’nin çok değerli bir müttefik olduğu anlamına gelir. Elbette siyasi açıdan bazı konularda görüş ayrılıkları vardır ancak her durumda Türkiye ile çalışabiliyoruz. NATO’nun, yani Atlantik İttifakı’nın işlemesi hem diğer müttefiklerin hem de Türkiye’nin çıkarınadır” diye konuştu.
Peki Türkiye’nin etrafında süren savaşlara katılmaması, tüm taraflarla görüşüyor olması bir siyasi başarı mı? Avrupa’da bu denge diplomasisi nasıl değerlendiriliyor?
General Moyeuvre, “Türkiye’nin gerçekten de herkesle konuşabilen bir ülke görüntüsü var. Ukrayna ile konuşuyor, Rusya ile konuşuyor, İran ile konuşuyor, Suriye ile konuşuyor. Aslında çok özel ve değerli olabilecek bir diplomatik konuma sahip. Ancak bu durum çoğu zaman bir “denge hareketi” gibi de görünüyor. Çünkü bir yandan Avrupa’daki müttefiklerine yakın olmak, diğer yandan da Rusya gibi ülkelerle ilişki sürdürmek ki, Rusya, AB ve Fransa için açıkça bir tehdit olarak görülüyor. Bu da Türkiye’nin rolünü oldukça karmaşık hale getiriyor. Her çatışmada her ülkenin kendi çıkarları vardır. Türkiye açısından bakıldığında ise şu ana kadar Atlantik İttifakı’na üye olma, Avrupa Birliği’ne resmi adaylık ve aynı zamanda İran ve Rusya gibi komşularla iyi ilişkiler kurma arasında bir denge kurmayı başardı. Karadeniz üzerinden bakıldığında Rusya zaten bir komşudur. Bu karmaşık ortamda Türkiye’nin şu an için bu dengeyi oldukça iyi yönettiğini düşünüyorum. Ama asıl soru şu: “Bu denge politikası” uzun vadede sürdürülebilir mi?” ifadelerini kullandı.
Derin krizlerin yaşandığı bir dönemde NATO’nun Ankara zirvesinin önemi de elbette artıyor.
Fransız General, “Gerçekten de bu zirve, uluslararası güvenliğin oldukça endişe verici olduğu bir dönemde gerçekleşiyor. Ancak Ankara’nın avantajı şu olacak: bu zirve NATO’nun güneydoğu kanadına taşınmış olacak ve bu da Türkiye’nin rolüne çok daha fazla ışık tutacaktır. Yine de teknik ve siyasi açıdan bakıldığında, bunun aslında diğerlerinden çok da farklı olmayan bir zirve olacağını düşünüyorum. Türkiye, NATO için, ittifak için çok önemli ve değerli bir müttefiktir. Şimdi temmuz ayında Ankara’da NATO zirvesi olacak, gerçekleştirilecek. Çok güzel. Önemi. Yani şu anda dünyada genel uluslararası örgütler çok kötü bir durumda ve bu bakış açısından Türkiye çok değerli bir ülke ve güvenilir bir ülke gibi görünüyor. Dolayısıyla bu zirve, temmuzda, çok önemli stratejik açıdan” diye konuştu.
